fot. Plakat z napisem „Solidarność Chłopska – to fakt!” kolportowany w trakcie protestów rolniczych 1980/1981 (IPN)

Tak rodziła się# Zielona Solidarność.

Rok 1981 był przełomowy w historii ruchu chłopskiego w Polsce. Rolnicze protesty doprowadziły do rejestracji Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych „Solidarność” 12 maja 1981 r. Z okazji 45. rocznicy tamtych wydarzeń opowiadamy o drodze polskich rolników do samostanowienia. Drodze, na której Bydgoszcz i nasz region odegrały bardzo ważną rolę.

Na przełomie 1981 i 1981 roku działały trzy główne organizacje rolnicze: „Solidarność Chłopska” (z Romanem Bartoszcze), Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników „Solidarność Wiejska” oraz Samorządny Związek Producentów Rolnych. Rozbicie ruchu osłabiało jego siłę przebicia podczas negocjacji z przedstawicielami władzy w kwestii uznania i rejestracji niezależnego związku rolniczego na wzór tego robotniczego reprezentowanego przez NSZZ „Solidarność”. Władze skrzętnie to wykorzystywały blokując rejestrację takiego ruchu.

Na tym tle zimą na przełomie lat 1980 i 1981 w Polsce południowo-wschodniej wybuchły strajki rzeszowsko-ustrzyckie, największy rolniczy bunt w latach 80. XX w. 5 stycznia 1981 r. powstał wspólny Komitet Strajkowy z Janem Ogrodnikiem na czele. Jego zastępcami zostali Jan Kułaj i Kazimierz Kościak. Domagano się rejestracji rolniczej „Solidarności”, a także zmian w polityce rolnej państwa.

9 stycznia do Rzeszowa przybyła delegacja rolników z Ustrzyk Dolnych. Aby zapobiec współpracy obu strajkujących ośrodków, władze zdecydowały się na interwencję siłow 12 stycznia. Protest rolników jednak trwał, zyskując wsparcie Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ „Solidarność” i Kościoła katolickiego. Zakłady pracy Podkarpacie i części innych regionów podjęły strajki solidarnościowe.

10 lutego 1981 r. Sąd Najwyższy w Warszawie podtrzymał odmowę rejestracji NSZZR. Ta decyzja zmobilizowała rolników do połączenia sił. 13 lutego w Bydgoszczy powołano Krajową Komisję Porozumiewawczą NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”. Wcześniej, 8 lutego w Bydgoszczy odbył się zjazd „Solidarności Chłopskiej”, który przerodził się w wielotysięczną manifestację. Rolnicy, w tym ubrani w stroje kosynierów, przeszli ulicami miasta.

Wkrótce ruszyły negocjacje między delegacją rolników, wspartą przez przedstawicieli „Solidarności” i Kościoła, a stroną rządową. Efektem było podpisanie porozumień – 18 lutego w Rzeszowie, a 20 lutego w Ustrzykach Dolnych. Oznaczało to zakończenie strajków rzeszowsko-ustrzyckich. W dniach 8–9 marca 1981 r. w Poznaniu odbył się zjazd zjednoczeniowy organizacji rolniczych. Podjęto na nim decyzję o powstaniu Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych „Solidarność”, ale walka o jego rejestrację miała potrwać jeszcze ponad dwa miesiące.

Fot. Plakat z napisem „Solidarność Chłopska – to fakt!” kolportowany w trakcie protestów rolniczych 1980/1981.

Wykorzystano materiał z teki edukacyjnej IPN „O wieś polską wolną, niezależną, samorządną Od PSL do NSZZ RI „Solidarność” (1944–1989)”

Materiał: Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Bydgoszczy

Powrót Drukuj